in

Hoe lager de rente hoe groter de ellende

Afgelopen week hield Peter Praet, de hoofdeconoom bij de Europese Centrale Bank, een toespraak over de gevolgen van de toenemende vergrijzing. En dat was een somber verhaal. Door de vergrijzing komen er minder nieuwe werknemers bij en dat zorgt voor een lagere economische groei. Dat wordt versterkt door het feit dat door diezelfde vergrijzing mensen meer van hun inkomen sparen voor hun pensioen. Dat zorgt voor minder uitgaven.

De overheid zou de groei kunnen aanjagen door de uitgaven te vergroten. Dat is wat veel landen de afgelopen crisis ook deden. Maar die weg lijkt nu afgesloten, constateert Praet. Veel landen zitten al tot hun nek in de schulden. Bovendien moeten landen juist bezuinigen om de toenemende kosten van de vergrijzing te kunnen betalen. De uitgaven aan gezondheidszorg zullen stijgen en er moet meer aan pensioenen worden uitgekeerd.

Rendement kan spaarder op zijn buik schrijven
Weinig groei, dus weinig inflatie. Dat betekent dat de rente ook laag blijft, verwacht Praet. Hij voorziet dat we nog zeker tien jaar lage rentes zullen houden. En dat heeft weer consequenties op tal van terreinen. Het is bijvoorbeeld slecht nieuws voor de pensioenen. Die worden al jaren niet meer verhoogd vanwege de lage rente. De kans is groot dat een aanpassing er ook de komende jaren niet of nauwelijks in zit. De negatieve gevolgen voor spaarders zijn eveneens overduidelijk. Rendement maken met spaargeld kan de spaarder gevoeglijk op zijn buik schrijven.

Praet waarschuwt nog voor veel verdergaande consequenties. De centrale bank bestreed tot nu toe economische recessies door de rente te verlagen. Een lagere rente maakt lenen goedkoper en dat leidt weer tot extra investeringen. Die jagen de economische groei weer aan. Nu de rente al laag is en blijft kunnen centrale banken de economie niet meer stimuleren met renteverlagingen. ,,Dat betekent dat de recessies langer zullen duren en dieper zullen zijn dan tot nu toe”, waarschuwt de hoofdeconoom. ,,En het economisch herstel zal kleiner zijn en minder lang duren”, voegt hij er nog aan toe.

Nieuw geld
Tijdens de laatste crisis bleek al hoe moeilijk het is de economie weer aan te jagen. Zelfs met negatieve rentes trok de groei nauwelijks aan. Daarop besloot de ECB de geldpers aan te zetten en honderden miljarden aan nieuw geld in de economie te pompen. ,,Maar dat extra geld bijdrukken is lang niet zo effectief als het rentewapen”, zegt Bert Colijn, econoom bij ING. ,,Al met al hebben centrale banken minder mogelijkheden de volgende recessie te bestrijden.”

Colijn vreest ook voor een langdurig lage rente. Als oorzaak voor de lage groei wijst hij op de stagnerende arbeidsproductiviteit. ,,Als je niet kunt groeien door extra handjes in te zetten, moet je groeien door met hetzelfde aantal mensen meer te produceren. Maar juist die productiviteit stijgt al jaren nauwelijks meer. Het beeld is dat dankzij de smartphone en de tablets de productiviteit zou stijgen, maar dat is niet het geval.”

Praet wees er in zijn speech op dat bedrijven niet meer van elkaar leren hoe ze de productiviteit kunnen opvoeren. ,,Je ziet dat er een voorhoede van bedrijven is die hoogproductief zijn. Die kennis sijpelt niet door. De productiviteitsverbetering blijft bij de grote bedrijven hangen. Neem bijvoorbeeld cloud computing. Dat is nauwelijks doorgedrongen tot het midden- en kleinbedrijf (mkb)”, schetst Colijn.

Bulk van de economie
En dat mkb maakt de bulk van de economie uit. Als productiviteitsverhogende innovaties niet opgepikt worden, schiet het niet op. Bovendien zijn niet alle innovaties gunstig. ,,Kijk naar restaurants. Die markt is veel transparanter geworden dankzij allerlei sites met recensies en informatie. De klant heeft veel meer inzicht in de prijs en kwaliteit. Dat maakt het voor restaurants moeilijker de prijzen te verhogen bijvoorbeeld.” De beroepsgroep wordt sneller afgerekend op diensten en producten. Restaurants die daar vroeger nog mee wegkwamen, zullen nu sneller de deuren moeten sluiten. Innovatie is zo juist een rem op de groei.

Toch is Colijn hoopvol gestemd. ,,Die productiviteitsstijging door innovaties zal er toch een keer komen, denk ik. De taxibranche weet dat de zelfrijdende auto de chauffeur gaat verdringen bijvoorbeeld. Maar het zal allemaal nog wel een tijd duren.”

Dat denkt Sylvester Eijffinger ook. De hoogleraar monetaire economie aan de universiteit van Tilburg is veel minder somber dan Praet. ,,Kijk alleen naar kunstmatige intelligentie, AI. Dat kan tot een enorme productiviteitsstijging leiden. Ik verwacht dat we dat de komende vijf of zes jaar al zullen merken.”

Eijffinger vindt Praet ook veel te somber als het over de rente gaat. ,,Ik verwacht dat de inflatie gaat toenemen. Kijk naar de biljoenen euro’s die door de ECB in het systeem zijn gepompt. Dat geld leidt tot prijsverhogingen en dat zorgt voor inflatie. Je ziet het nu al in de huizenmarkt.”

Bron:AD

Reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Loading…

0

Geen nieuwe koopwoningen, maar wel een prijsstijging

School in Hoorn gaat ouders inzetten om zieke leerkrachten te vervangen